Zarys historyczny cmentarza komunalnego

Pierwsze cmentarze Koszalina (niem. Köslin) sytuowano przy obiektach sakralnych. Przy kościele NMP z początku XIV wieku położonym w obrębie murów miejskich znajdował się prawdopodobnie najstarszy cmentarza miasta (niem. Marienfriedhof). Drugi cmentarz wywodzący się ze średniowiecza (niem. Gertraudenfriedhof) znajdował się przy kaplicy św. Gertrudy z drugiej połowy XIV wieku, usytuowany poza murami miasta.

W roku 1808 władze francuskie okupujące miasto zarządziły aby zmarłych grzebać poza obrębem miasta. W  1810 roku założono więc cmentarz przy lesie ( niem. Waldfriedhof), który jednak już w 1817 roku został zamknięty z prawem zachowania przez rodziny swoich kwater. Grzebano również zmarłych na cmentarzu Mikołaja (niem. Nikolaifriedhof) do czasu założenia tzw. Starego cmentarza (niem. Alte Friedhof). W 1897 roku przy końcu ul. P. Findera (obecnie ul. Gnieźnieńskiej ) założono nowy cmentarz komunalny (niem. Neue Friedhof). Koszalinianie od początku byli źle usposobieni do nowego cmentarza i przez wiele  lat pochowano tu zaledwie trzy tysiące zmarłych. 

Cmentarz rozbudowano jednak i powiększono. Powierzchnia wzrosła do 67 mórg. W 1920 roku wybudowano okazałą bramę wejściową, kaplicę cmentarną, poszerzono aleje, wywiercono 8 studni w celu osuszenia podmokłej części cmentarza , rozprowadzono instalację wodociągową, obsadzono szpalerami i żywopłotami kwatery. Również dla celów melioracyjnych (zebrania wody podskórnej) założono basen, który był powszechnie krytykowany z uwagi na trzymanie w nim złotych rybek.

Po II wojnie światowej rozpoczęto likwidowanie wszystkich cmentarzy w mieście. Nowy cmentarz miejski miał pozostać cmentarzem komunalnym. Oczyszczono więc go bardzo starannie  z wszelkich nagrobków, grobowców i mogił. Pozostał tylko na cmentarzu jeden kamienny krzyż nagrobny z 1943 roku (zdjęty, lecz nie wywieziony).

Usytuowano tu również w części frontowej w pobliżu bramy głównej kwaterę poległych przy wyzwoleniu miasta żołnierzy radzieckich. Do zbiorowych mogił przeniesiono prochy z prowizorycznego cmentarza  w centrum miasta założonego na skwerze przed pocztą główną oraz cmentarza wojennego przy ulicy Piaskowej.

przygotowano na podstawie opracowania wykonanego przez Pracownię Zieleni Zabytkowej inż. Henryka Góreckiego w 1990 roku.

Cmentarz komunalny.

Po zajęciu Koszalina (4.03.1945r) przez Armię Czerwoną rozpoczął się nowy etap w historii miasta. Zmarłych chowano na starych cmentarzach (przy ul. Kościuszki oraz na Rokosowie). Pierwsze pochówki poległych i zmarłych na tym terenie żołnierzy rosyjskich dokonywane były w centrum miasta. W późniejszym okresie założono cmentarz wojenny przy ul. Piaskowej. W 1966 roku  dokonano ponownej ekshumacji zwłok żołnierzy i przemieszczono na nowy cmentarz wojenny przy ul. Gnieźnieńskiej.

Do roku 2000 cmentarz komunalny administrowany był przez  Zakład Zieleni Miejskiej. W 2000 roku nastąpiło przyłączenie ZZM do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej, które w tej chwili na podstawie zawartej umowy z Zarządem Miasta Koszalina jest zarządcą cmentarza komunalnego.

W chwili obecnej powierzchnia cmentarza wynosi 36 ha.

Na cmentarzu pochowanych jest około  45 tysięcy zmarłych. W nowej części cmentarza usytuowanej w zachodniej części cmentarza ( za torami kolejki wąskotorowej) pochowanych zostało dotychczas 1150 zmarłych . Przygotowywane są również nowe kwatery na 2800 miejsc.